Żeliwo – rodzaje, zastosowanie, właściwości

13 lipca 2020 0

Autor:

Właściwości żeliwa

Żeliwo to materiał o wielu możliwościach i szerokim zastosowaniu. Choć zwykle kojarzy nam się z grzejnikami czy też patelniami żeliwnymi, można go użyć do wytworzenia wielu innych produktów. Jeśli chcesz wiedzieć, czym jest żeliwo i do czego jest stosowane, zapraszamy do lektury!

Żeliwo to stop, który posiada stężenie węgla powyżej 2%, a jego maksymalna zawartość nie jest stała. Może bowiem wynosić od 3,8 do nawet 6,7%. Ponadto warto wiedzieć, że żeliwo powstaje w procesie odlewania i nie jest poddawane procesowi obróbki plastycznej.

Co to jest żeliwo i jak powstaje?

Żeliwo stanowi stop żelaza z węglem, a bardzo często również z krzemem, siarką, fosforem czy manganem. Wytwarzane jest w piecach szybowych, tzw. żeliwiakach. Powstaje z połączenia surówki oraz złomu. Poszczególne elementy z żeliwa wytwarzane są poprzez odlewanie do form. Odlewy mogą mieć bardzo różnorodne i skomplikowane kształty, dzięki temu, że żeliwo ma doskonałe właściwości lejne.

Wśród najczęstszych zalet żeliwa wymienia się przede wszystkim znakomitą wytrzymałość, wysoką odporność na ścieranie, skuteczność w tłumieniu drgań, łatwość odlewania złożonych form, a także niski koszt wytwarzania.

Rodzaje żeliwa

Żeliwo występuje w co najmniej pięciu różnych odmianach. Poniżej przedstawiamy i krótko opisujemy każdą z nich. Wyróżniamy m.in.:

Żeliwo białe – wyróżnia się twardością, a zarazem kruchością. Nie nadaje się do obróbki mechanicznej (poza szlifowaniem).

Żeliwo szare – jego nazwa wynika z tego, że w jego składzie występuje grafit. Ostateczne właściwości żeliwa szarego zależą od postaci zastosowanego grafitu. W przypadku pyłku żeliwo nie jest zbyt wytrzymałe, a do tego ma małą ciągliwość.

Żeliwo stopowe – jest to rodzaj żeliwa, które można łączyć z różnymi dodatkami stopowymi, dzięki którym nadaje się mu specjalnych właściwości, takich jak odporność na powstawanie rdzy czy żaroodporność.

Żeliwo sferoidalne – jest to stop żelaza i węgla, który powstaje w wyniku krzepnięcia stopionego wsadu z wydzieleniami węgla w kształcie podobnym do kuli. Wyróżnia się lepszą wytrzymałością w porównaniu do żeliwa z grafitem płytkowym. Żeliwo sferoidalne jest tworzywem ciągliwym.

Żeliwo ciągliwe – w przeciwieństwie do żeliwa sferoidalnego ciągliwość uzyskuje na skutek obróbki cieplnej, która nazywana jest wyżarzaniem grafityzującym.

Żeliwo zastosowanie

Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze zastosowanie żeliwa z podziałem na konkretne rodzaje:

Żeliwo białe – stosowane jest do wykonywania odlewów o wysokiej odporności na ścieranie, które nie wymagają już dodatkowej obróbki skrawaniem. Wśród nich wyróżnia się m.in. kule młynów, klocki hamulcowe czy elementy mieszalników materiałów sypkich.

Żeliwa szare z grafitem płytkowym – wykorzystywane głównie do tworzenia odlewów, które nie przenoszą obciążeń, czyli grzejników, wanien, umywalek, komponentów piekarników (drzwi, rusztów), jak również części maszyn, takich jak cylindry, wlewnice czy tłoki.

Żeliwa ciągliwe (osnowa ferrytyczna) – wytwarza się z niego części maszyn do szycia, maszyn rolniczych czy artykuły gospodarstwa domowego.

Żeliwa ciągliwe (osnowa perlityczna) – produkuje się w niego bardziej obciążone odlewy, np. wałki rozrządu, wały korbowe, klucze maszynowe czy koła zębate.

Żeliwo sferoidalne – stosowane do produkcji części samochodowych, takich jak wałki rozrządu, elementy układu kierowniczego czy wały korbowe, a także do wytwarzania elementów armatury, kół zębatych czy wrzecion obrabiarek.

Przykładem zastosowanie żeliwa są np piasty żeliwne dostępne w sklepie EBMiA.pl – https://www.ebmia.pl/1714-piasty-gh-zeliwne

W kolejnych artykułach opisaliśmy:

Polietylen (Pe) – co to jest, zastosowanie, właściwości

UdostępnijShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

Powiązane produkty

Newsletter
Bądź na bieżąco