Rodzaje stali, oznaczenia, klasyfikacja i normy

21 maja 2019 0

Autor:

Informacje na temat rodzajów stopu stali, stosowanych norm oraz składu chemicznego. Jednym z częściej spotykanych stopów na rynkach europejskich jest stal C45,C43 i Ck15, z których wykonywane są między innymi śruby trapezowe i koła modułowe.

Stal to materiał, z którym mamy styczność na co dzień. Mimo tego wiele osób nie ma pojęcia, czym jest stal, z czego się składa czy jakie ma właściwości. Jeśli interesują Cię odpowiedzi na te pytania, zapraszamy do lektury!

Co to jest stal?

Stal jest to stop żelaza oraz węgla, którego zawartość wynosi maksymalnie 2%. Tworzywo to jest wykorzystywane od zarania dziejów. Od lat uznaje się je za jeden z najlepszych stopów o szerokim zastosowaniu. Stal występuje w różnych odmianach, a każda z nich może zostać użyta do innych celów. Jedne sprawdzą się jako materiał na karoserię auta, inne zaś będą idealnym materiałem do konstruowania mebli. Stop żelaza i węgla wykorzystywany jest także w medycynie do tworzenia części do protez, a także narzędzi chirurgicznych.

Warto mieć na uwadze fakt, że w składzie stali oprócz żelaza i węgla znajdują się także inne pierwiastki. Niektóre z nich są dodane celowo, by dzięki nim stal zyskała dodatkowe właściwości. Część z nich może jednak pochodzić z rudy i nie wszystkie udaje się usunąć, dlatego przy takich odmianach stali mówi się o dodatkach stopowych czy zanieczyszczeniach.

Pierwiastki stopowe w stali

  1. Aluminium to pierwiastek, który zapobiega rozrostowi ziaren austenitu i ma działanie odtleniające.

  2. Chrom zapewnia stali jeszcze lepszą wytrzymałość i większą twardość, a oprócz tego podwyższa również udarność. W przypadku stali nierdzewnej odpowiada za odporność na korozję, a w stali narzędziowej zwiększa poziom hartowności.

  3. Krzem jest pierwiastkiem, który ma działanie odtleniające, a do tego poprawia wytrzymałość i zwiększa twardość stali.

  4. Mangan podwyższa granicę sprężystości i zwiększa odporność na ścieranie. Dodatkowo poprawia wytrzymałość oraz twardość, ale kosztem plastyczności stali.

  5. Molibden obniża poziom kruchości stali oraz zwiększa jej hartowność.

  6. Nikiel odpowiada za zwiększenie twardości i wytrzymałości stali oraz zmniejszenie temperatury progu kruchości. Dodatkowo poprawia hartowność stali.

Rodzaje i klasyfikacja stali

Stal można podzielić na wiele różnych rodzajów. Każdy z nich różni się od siebie w znacznym stopniu, a główne czynniki, które mają na to wpływ, to: struktura, zawartość węgla, dodatki stopowe oraz obróbka cieplna.

Jeśli chodzi o podstawowe klasyfikacje, możemy podzielić stal następująco:

– typy stali ze względu na obecność dodatków stopowych:

  • stal stopowa – by polepszyć jej właściwości dodaje się np. nikiel czy chrom,
  • stal węglowa – ma bardzo niewiele dodatków.

– klasyfikacja stali ze względu na zastosowanie:

  • stal konstrukcyjna – wykorzystywana przy tworzeniu konstrukcji, jak również części maszyn oraz urządzeń.
  • stal narzędziowa – stosowana do produkcji narzędzi i przyrządów.
  • stal specjalna – w tej kategorii zawiera się wiele gatunków stali, które mają różnorodne właściwości, np. żaroodporne, kwasoodporne czy nierdzewne.

– rodzaje stali ze względu na strukturę:

  • stale austenityczne,
  • stale martenzytyczne,
  • stale ferrytyczne,
  • stale ferrytyczno-perlityczne.

Nazwy/Normy stali

PN/ENWerkstoffDINUSAFrancjaInne
S355JR1.0570St 52-3–2Fe3603FN
18G2A
C451.1730C451045XC 421.0503
E335
40H
41Cr4
1.703541Cr4A 331
5140
42 C 4
40HM1.722542CrMo4A 194
(4140, 4142)
40 CD 4
1.231140CrMnMo7~P2040 CMD 8M201
AKTUELL
IMPAX
Superplast 400®SP400
1.2738 HH mod.
Superplast 300®+1.2738 mod.
M238
1.2896PLAST 320
45NiCrMo161.276745NiCrMo166F3NPW + Ni
K600
~4H131.2083X40Cr14420~Z40C14STAVAX
M310
~4H13+S1.2085X33CrS16~420+S~Z40CD16+S~M314-
EXTRA
RAMAX 2
1.2316X38CrMo17~422Z40CD16~M303
1.2294CorroPlast
16MnCr51.713116MnCr5AMS
4986
16HG
1.2162MnCr519487(CZ)
~20HG
X37CrMoV5–11.2343X38CrMoV5–1H11Z38CDV5~W300
WCL
VIDAR
X40CrMoV5–11.2344X40CrMoV5–1H13Z40CDV5~W302
WCLVż
ORVAR SUPREME
55NiCrMoV71.271455NiCrMoV7~L6~55NCDV7W500
WNLV
ALVAR14
NC6~1.2063145CrV6~ 12 Ch1
~ 19422
NC10~1.2201~X165CrV12

Skład chemiczny stali

NazwaCSiMnCrMoBNiCuNVWCoSP
S355JRmax
0,24
max
0,55
max
1,6
max
0,30
max
0,30
max
0,55
max
0,012
max
0,050
max
0,050
C450,42
0,50
0,15
0,40
0,60
0,80
max
0,30
max
0,10
max
0,30
max
0,030
max
0,030
40H0,36
0,45
0,17
0,37
0,5
0,9
0,8
1,2
max
0,1
max
0,3
max
0,05
max
0,2
max
0,035
max
0,035
40HM0,38
0,45
0,17
0,37
0,4
0,7
0,8
1,2
0,15
0,25
max
0,3
max
0,05
max
0,2
max
0,035
max
0,035
1.23110,35
0,45
0,20
0,40
1,30
1,60
1,80
2,10
0,15
0,25
max
0,035
max
0,035
Superplast 400®0,25
0,30
1,00
1,30
1,90
2,10
0,50
0,80
0,10
0,20
max
0,020
max
0,020
Superplast 300®+0,250,101,401,400,450,30max
0,020
max
0,008
1.28960,340,801,700,400,50max
0,003
max
0,002
1.27670,40
0,50
0,20
0,50
0,20
0,50
1,20
1,50
0,15
0,35
3,80
4,30
max
0,030
max
0,030
1.20830,38
0,45
max
1,00
max
1,00
12,5
13,5
max
0,030
max
0,030
1.20850,28
0,38
max
1,00
max
1,40
15,0
17,0
max
0,1
0,05
0,10
max
0,030
1.23160,33
0,43
max
1,00
max
1,40
15,0
17,0
1,00
1,30
max
1,3
max
0,030
max
0,030
1.22940,051,3012,5max
0,15
max
0,030
1.71310,14
0,19
0,17
0,37
1,00
1,30
0,80
1,10
max
0,10
max
0,05
max
0,02
0,0350,035
1.21620,18
0,24
0,15
0,35
1,10
1,40
1,00
1,30
max
0,030
max
0,030
1.23430,36
0,42
0,90
1,20
0,30
0,50
4,80
5,50
1,10
1,40
0,25
0,50
max
0,030
max
0,030
1.23440,35
0,42
0,90
1,20
0,30
0,50
4,80
5,50
1,20
1,50
0,85
1,15
max
0,030
max
0,030
1.27140,50
0,60
0,10
0,40
0,65
0,95
1,00
1,20
0,45
0,55
1,50
1,80
0,07
0,12
max
0,030
max
0,030
NC61,30
1,45
0,15
0,40
0,40
0,70
1,30
1,65
0,200,350,10
0,25
0,16max
0,030
max
0,030
NC101,50
1,80
0,15
0,40
0,15
0,45
11,0
13,0
0,040,100,13max
0,030
max
0,030

Zapraszamy do przeczytania artykułu o Stali 316l

UdostępnijShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

Powiązane produkty

Newsletter
Bądź na bieżąco